تهوع و استفراغ دو عارضه بعد از انجام شیمی درمانی | متخصص تغذیه تهران
تهوع و استفراغ در شیمی درمانی | تهوع همراه با استفراغ یا بدون استفراغ، یکی از رایجترین عوارض جانبی جراحی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی و درمان زیستشناختی است. خود سرطان یا شرایطی که ربطی به بیماری شما ندارند هم میتوانند باعث تهوع شوند.
برخی از افراد بلافاصله بعد از جلسه درمان تهوع یا استفراغ دارند و برخی دیگر ۲ یا ۳ روز بعد هم ندارند. برای برخی افراد تهوع پیش نمیآید. و حالت تهوع هم با پایان درمان از بین میرود. امروزه، داروهایی وجود دارند که این عارضه جانبی را بهخوبی مهار میکنند. این داروها را که داروی ضد تهوع مینامند، اغلب پیش از جلسه شیمیدرمانی برای جلوگیری از تهوع میدهند.
همراه ما باشید با لینک های کاربردی متخصص تغذیه تهران – دکتر مریم سبکتکین :
- بحران چهل سالگی و توصیه های تغذیه ای
- بهترین متخصص تغذیه و رژیم غذایی آنلاین تهران
- کم کردن بی اشتهایی در بیماران مبتلا به سرطان
- پاسخ به سوالات پرتکرار دستگاه کویتیشن از زبان متخصص تغذیه تهران
- لاغری و سلامت بدن با حذف کربوهیدرات
به هر دلیل، تهوع مانع غذا خوردن شما میشود و نمیگذارد به میزان کافی مواد غذایی مصرف کنید. چند راهحل در زیر آمده است:
- از پزشک خود داروی ضد تهوع بخواهید تا به مهار تهوع و استفراغ کمک کند.
- غذاهایی که هضم آنها برای معده آسان است بخورید.
- غذاها را کمکم و به آرامی بخورید. پیش از احساس گرسنگی، غذا بخورید. گرسنگی حالت تهوع را بیشتر میکند.
- اگر احساس تهوع جذابیت برخی غذاها را از بین میبرد، غذاهایی بخورید که هنوز کم و بیش اشتها برانگیزند.
- در اتاق دم کرده و گرم یا اتاقی که بوی غذا در آن پیچیده است و آزارتان میدهد غذا نخورید.
- همراه با غذا مایعات کمتری بخورید. خوردن مایعات بین غذا باعث احساس سیری میشود.
- در طول روز مایعات بنوشید یا مضمضه کنید. بهتر است از نی کمک بگیرید.
- دمای غذا و نوشیدنیها باید حدود دمای اتاق یا خنکتر از آن باشد؛ غذاهای داغ تهوع را بیشتر میکنند.
- وقتی احساس تهوع دارید خود را به خوردن غذاهایی که دوست دارید مجبور نکنید. این کار منجر به انزجار موقت از آنها میشود.
- پس از صرف غذا استراحت کنید، فعالیت هضم را کند میکند.
- اگر صبحها مشکل تهوع دارید، پس از اینکه بیدار شدید نان برشته یا بیسکویت بخورید.
- لباسهای گشاد بپوشید.
- اگر هنگام پرتودرمانی یا شیمیدرمانی حالت تهوع دارید، ۱ تا ۲ ساعت پیش از آن چیزی نخورید.
بفهمید چه موقعی حالت تهوع به شما دست میدهد و علت آن را بیابید (غذاهای خاص، رویدادها، فضاها). جدول را ببینید اگر ممکن یا مفید است، برنامه غذایی خود یا زمانبندی آن را تغییر دهید. این اطلاعات را با پزشک یا پرستار خود در میان بگذارید.
استفراغ
ممکن است حالت تهوع، به استفراغ بینجامد که در اثر درمان، بوی تند غذا، گاز معده یا روده و یا حرکت است. در برخی افراد، محیطها و یا تجمعهای خاص، مثل بیمارستان یا مکانهای شلوغ، محرک استفراغ میشود. برخی از افراد بلافاصله، پس از درمان استفراغ میکنند و برخی دیگر یک روز یا حتی بیش از آن.
اگر زیاد استفراغ میکنید و بیش از یک یا دو روز ادامه دارد، با پزشک خود تماس بگیرید. او به شما داروی ضد تهوع میدهد تا تهوع و استفراغ مهار شود.
در بیشتر مواقع اگر بتوانید جلوی تهوع را بگیرید میتوانید از استفراغ هم جلوگیری کنید، گاهی هم جلوی هیچکدام را نمیتوانید بگیرید. تمرینات آرامشدهنده یا مراقبه در این مورد به شما کمک میکند. این تمرینات شامل نفسهای آهنگین عمیق و تمرکز آرام است و هر جایی میشود آنها را انجام داد.
اگر استفراغ کردید، برای جلوگیری از تکرار آن به این پیشنهادها عمل کنید:
- تا استفراغ را مهار نکردهاید چیزی نخورید و نیاشامید.
- پس از اینکه جلوی استفراغ را گرفتید، کمی مایعات سبک، مانند آب و بویون مصرف کنید. جدول ۲ نمونههای بیشتری از مایعات سبک را نشان میدهد. با یک قاشق چایخوری در هر ۱۰ دقیقه شروع کنید، کم کم آن را به ۱ قاشق غذاخوری در ۲۰ دقیقه افزایش دهید و بالاخره به ۲ قاشق غذاخوری در ۳۰ دقیقه برسانید.
- اگر همیشه مایعات سبک مصرف میکنید، از برنامه غذایی تمام مایع یا نرم استفاده کنید. جدول ۳ حاوی نمونههایی از غذاهای تمام مایع است. در زمانهایی که میتوانید سعی کنید اندکی غذا بخورید. اگر بهبود یافتید، کم کم به روال عادی خود باز گردید. اگر با هضم شیر مشکل دارید، شاید بهتر باشد بهجای رژیم غذایی تمام مایع از رژیم غذایی نرم استفاده کنید؛ رژیم غذایی تمام مایع، شامل فراوردههای زیادی است که از شیر بهدست آمدهاند. از کارشناس مجاز تغذیه درباره رژیم غذایی نرم کسب اطلاع کنید.
تغذیه برای کاهش تهوع و استفراغ در شیمی درمانی
حالت تهوع و استفراغ در بیماران سرطانی که تحت شیمی درمانی هستند نسبتا شایع است که خوشبختانه داروهای مناسبی برای کنترل این حالت در این بیماران جود دارد. با این وجود توصیه های تغذیه ای برای بیماران سرطانی میتواند به کاهش حالت تهوع در بیماران سرطانی منجر شود.مصرف مایعات به میزان کافی در برنامه غذایی بیماران سرطانی توصیه میشود به ویژه اینکه استفراغ میتواند منجر به کم آبی در این بیماران شود.
مصرف مایعات در این بیماران هم در جبران آب از دست رفته و هم در کاهش عوارض ناشی از شیمی درمانی مفید است. سعی کنید از مصرف مایعات در حین غذا خوردن پرهیز نمایید. به طور کلی توصیه میشود غذا ها را به صورت مایع در مقادیر کم، سرد شده و یا در درجه حرارت اتاق میل نمایید. از مصرف غذا های چرب، تند و یا بیش از حد شیرین در رژیم غذایی سرطان اجتناب نمایید. مصرف غذا ها با بوی زیاد میتوانند حالت تهوع را تشدید نمایند.
۱۰ توصیه تغذیه ای هنگام حالت تهوع در شیمی درمانی
- غذای مصرفی در تغذیه بیماران سرطانی باید در حجم کم دفعات بیشتر مصرف شود.
- قبل از اینکه بیمار گرسنه شود غذا بخورد.
- از غذاهای خشک مثل نان، غلات و … بدون مایعات مخصوصا در هنگام صبح و پس از برخواستن از خواب استفاده نماید.
- از مصرف غذاهای سنگین و چرب در رژیم غذایی بیمار سرطانی مخصوصا در وعده قبل از شیمی درمانی خودداری نمایید.
- بیمار میتواند در زمان شیمی درمانی میوه های خشک شده و یا شکلات های سفت استفاده نماید.
- از بو های تند و مشمئز کننده دوری نمایند.
- تا ۲ ساعت پس از غذا خوردن از دراز کشیدن خودداری نمایند.
- استفاده از هوای تازه و لباس راحت پس از وعده های غذایی توصیه میشود.
- از ورزش کردن بلافاصله پس از صرف غذا بپرهیزند.
- در هنگام حالت تهوع از مصرف غذا پرهیز نمایند و پس از برطرف شدن این حالت به مصرف غذا بپردازند.
